Cà phê cùng Döblin không ở Alexanderplatz

Biểu tượng của Berlin, địa điểm gắn với Berlin và nói được thành phố này là gì, không phải là cổng thành (Brandenburger Tor) mới năm ngoái bị hội Dán tay xuống đường kiêm Ném sốt cà chưa vào tranh trong bảo tàng phun cho thứ sơn cam choét, oái oăm thay sơn không là dung dịch lỏng mà là những hạt bụi bé tí bám vào sâu trong chất liệu, như bình cứu hỏa loại bọt một khi đã phun vào vật gì thì chỉ có vứt đi. Cánh cổng tội nghiệp sống sót qua bao cuộc chiến, bao bom đạn, giờ bỗng từ vàng sang loang loáng cam, tốn mất ba tháng ròng và hơn trăm nghìn eu rô tẩy rửa. Không là tượng đài chiến thắng (Siegessäule) ở con đường mang tên một sự kiện quan trọng với nước Đức một năm bị chặn tổng đến vài tháng, leo lên nóc hụt hơi hơn cả lên tháp chuông nhà thờ Đức Bà. Không là Đảo bảo tàng với Pergamon lừng danh của một điện thờ được bọc từng viên gạch mang về, nơi bị nhét vào hết cuộc sửa sang này sang cuộc sửa sang khác, vừa thoát ra từ một, lại rơi tiếp vào một, đến biết đâu là mười bốn năm sau. Không là Berliner Dom từng được xây để cao vượt Dom ở Paris, Dom ở Saint Petersburg, để kiêu hãnh là Dom cao nhất châu Âu rồi tồn tại qua Thế chiến hai với nhiều hư hại, được tu sửa, nhưng như rằng những người tu sửa quên béng nó từng là cao nhất, quên luôn độ cao thực của nó. Vân vân vào vân vân. Thấy Berlin rõ nhất là ở Alex (Alexanderplatz), ở Zoo (Zoologischer Garten, tôi không nói cái sở thú), ở Potsdamer Platz, nơi trái với hai địa điểm đầu, nó một mặt giũ bỏ sạch sẽ quá khứ, mặt kia lại là một bước tiếp của quá khứ ấy. Berlin như một nhất thể hiện nay được dựng nên bởi nhiều thời điểm quan trọng, một trong đó là giai đoạn giữa hai thế chiến, Berlin đã là một Metropol hút rất nhiều người và rất mạnh, để kể ít ra ở đây tôi chỉ nêu ra Joseph Roth, Walser, Benjamin……. 

Babylon Berlin là tên một serie phim trinh thám của Đức, đúng, trinh thám, một đam mê khó lý giải của phần nhiều người Đức. Serie lấy bối cảnh nước Đức, chủ yếu là ở Berlin, những năm cuối 1920 đầu 1930. Một serie được đầu tư kĩ càng, cảnh quay bắt mắt và lồng ghép nhiều sự kiện lịch sử, nhiều địa điểm lịch sử ở Berlin. Cả Freud cũng lấp ló ẩn sau một nhân vật, được thêm thắt cả những thử nghiệm lối y học Nazi từng thực hiện lên người sống. Và Babylon là tên một rạp phim được xây vào cùng thời điểm với bối cảnh bộ phim, đến nay vẫn tồn tại, vẫn hoạt động, chưa bị cơn sốt bất động sản ở Berlin nuốt chửng. Nó nằm trên con phố với cái tên Rosa-Luxemburg-Straße.

Ngay từ đầu thế kỷ hai mươi nói đến Alex và Zoo là hiện ra hình ảnh trộm cắp, bạo lực, chích choác. Berlin 2024 với hiện đại sáng sủa cũng không đủ để đẩy đi những cuộc đời vất vưởng bên hông nhà ga Zoo, những thanh niên chiều đến hẹn nhau ở Alex để vào Alexa hay Kaufhof lượn lờ hay ra chân tháp truyền hình làm điếu cần ngồi vất vưởng. Lành hơn thì sẽ đi Disko quanh đấy rồi về mua Döner bắt chuyến tàu cuối lúc 2h sáng để về nhà. Tuổi hai mươi có ai chưa từng tụ tập nơi đấy, chưa từng đứng giữa quảng cáo trường chỉ có duy nhất đài phun nước khó có thể xấu hơn được mà hôn một cô gái e thẹn, hay nhướn chân hôn một anh chàng bảnh, hay chỉ là ngả đầu tựa vai. Ở Alex thì ngại gì, sao phải ngại. Ở Alex chẳng ai buồn ngoái nhìn đâu. Tuổi hai mươi ai chưa từng say ngất đói lả ở Alex rồi xếp hàng nửa đêm mua McDonald's, tiếc là giờ đấy chỉ còn mỗi hàng mì xào ở đường ray tàu U2. Tôi từng ăn ở đó vài lần trước khi nó đổi chủ. Ở đấy từng có một người phụ nữ đẹp lối sắc sảo đứng bán. Nếu tôi không nhầm, chị kể với tôi, mình từng sống ở Cầu Gỗ, thêm giọng nói của chị, tôi đã bất thần nhớ Hà Nội.

Trên bức ảnh bìa, ngày nay còn lại tòa thị chính, nhà ga, đường ray tàu điện. Và xa thêm chút là lâu đài Berlin với lịch sử xây và đập như một chuyện đùa.