Friday, April 26, 2024

ngày sinh của Wittgenstein

Ludwig Wittgenstein sinh ngày 26 tháng 4 năm 1889 tại Wien, là một nước Áo khác với ngày nay. Ludwig là con út của Karl (Otto Clemens) Wittgenstein, người con thứ sáu trong mười một người con của Hermann Christian Wittgenstein, người đã rời Leipzig đến định cư ở Wien. Gia tộc Wittgenstein đã có tiếng từ vài đời trước đời của Hermann Christian và là một gia tộc có nguồn gốc Do Thái.
Karl Wittgenstein là một con người có tính cách đặc biệt, từng bỏ nhà đi năm mười tám tuổi (có nguồn ghi là mười sáu), từng đem cầm cây đàn violon của minh để mua một cái máy cắt kính. Lần thứ hai bỏ nhà trốn đi, ông đến được tận nước Mỹ, với giấc mơ mở một công việc buôn bán ở đây. Sớm thôi, ông phải lần trở về Áo, gầy rộc và sốt phừng, rồi theo học ở Đại học kĩ thuật Wien. Karl kết hôn với Leopoldine Kalmus, không buồn hỏi đến sự đồng ý của cha mình là Hermann. Hermann chỉ biết đến người mà con trai mình muốn lấy làm vợ khi mọi sự đã được quyết định xong xuôi. Leopoldine cũng xuất thân từ gia đình gốc Do Thái, tuy nhiên được dạy dỗ dưới lòng tin của đạo Thiên Chúa. Bà là người đặc biệt có năng khiếu âm nhạc. Không có gì là lạ khi tám anh em của Ludwig Wittgenstein đều ít nhiều thừa hưởng năng khiếu ấy, một trong đó đã vươn đến là một nghệ sĩ rất có tiếng, dẫu ông chỉ còn một cánh tay sau một trận đánh trong thế chiến thứ nhất tại Ba Lan: là Paul Wittgenstein, người anh kế cận của Ludwig. 
Có nhiều nguồn ghi rằng Karl có chín người con. Người con gái cả, Hermine, người con gái thứ hai Dora đã mất khi vừa sinh ra, người con thứ ba là Hans đã cãi lời Karl không muốn làm việc liên quan đến kĩ thuật hay buôn bán mà chỉ là âm nhạc. Hans được ghi lại là đã mất ở Mỹ năm 24 tuổi. Người con thứ tư là Kurt, thực hiện đúng mong muốn của Karl và trở thành kĩ sư. Người con thứ năm là Helene. Người con thứ sáu là Rudolf, được cho là đặc biệt thông minh và có học vấn, đã tự tử tại Berlin năm 1903. Người con thứ bảy là Margarethe, chính là người phụ nữ mặc váy trắng trong bức họa của Gustav Klimt. Đấy là bức tranh được Karl đặt vẽ cho ngày cưới của con gái mình, và Margarethe không thích nó cho lắm. Người con thứ tám là Paul, nghệ sĩ piano nổi tiếng. Và người con thứ chín là Ludwig. Mối quan hệ của tám anh chị em nhà Wittgesntein khá phức tạp, tôi sẽ kể sau. Tôi đang muốn nhắc đến Tractatus logico-philosophicus kia. 

Tôn vinh và thần thánh hóa chẳng khác gì một căn bệnh cả, một căn bệnh rất nặng.

Đọc Tractatus không được quên Ludwig Wittgenstein là một kĩ sư. Tư tưởng lối Wittgenstein và Tractatus được ngôn ngữ học đón nhận, có phần hơi nồng nhiệt ở địa hạt Semantik và Logik, đấy là khi bẻ ngôn ngữ ra, lấy từng câu đặt riêng lẻ và nhìn vào giá trị tuyệt đối.



No comments:

Post a Comment