Caspar David Friedrich

Bức Der Wanderer über dem Nebelmeer (Người xê dịch trên biển sương mù) chính là bìa quyển Über Deutschland (Về nước Đức) - Madame de Staël mà tôi có, một ấn bản vô duyên tôi từng nhắc đến ở đây: một dạng sách được amazon lấy từ public domain, in sách ra và bán, không biên tập. 

Tôi đã thấy bức tranh ấy rất quen, gần đây tôi biết rằng họa sĩ vẽ nó và bức bên dưới là cùng một người: Caspar David Friedrich. Lần đầu tiên trông thấy bức Mondaufgang am Meer (Trăng lên bên biển), tôi phải nói rằng, mình đã bị hớp hồn. Ở cả đây là tinh thần lãng mạn Đức. Dẫu bị hớp hồn là thế, tôi lại không thể biết được tên bức tranh cũng như tên người họa sĩ, vì đấy là bức ảnh ở đường link trên facebook dẫn vào bài viết này. Người viết đã bằng lời, rất ít lời, vẽ được trọn vẹn, là những nét phác mà nên cả hình hài tinh thần lãng mạn Đức. E. T. A. Hoffmann, Heinrich von Kleist, Friedrich de la Motte-Fouqué và Caspar David Friedrich thuộc cùng một thời, bốn người có năm sinh và mất không chênh lệch quá nhiều (nếu Kleist và Hoffmann không đoản mệnh đến thế). Và đặc biệt, cả bốn người họ đều sinh ra và lớn lên ở miền bắc nước Đức ngày nay. 

Bức tranh khiến Caspar David Friedrich nổi tiếng là Der Mönch am Meer (Thầy tu bên biển). Kleist từng bình về bức tranh ấy trên Berliner Abendblätter vào ngày 13 tháng 10 năm 1810, nhân dịp nó được trưng bày lần đầu tiên tại Berliner Akademieausstellung. Trong hai năm 1810 và 1811, ngay trước khi Kleist tự sát (không một mình), Kleist đã viết khá nhiều cho tờ Berliner Abendblätter. Có thể xem những gì Kleist viết ở Kleist Digital. Nếu chỉ đọc chữ thì bỏ qua những kí hiệu hơi lạ ở cuối mỗi dòng. Tôi biết chắc chắn rằng người ta trước hết là scan (bằng máy chuyên dụng) bản in gốc rồi cho đọc OCR cho ngôn ngữ tương ứng và thời kỳ tương ứng, để lấy ra bản text. OCR dẫu train thế nào cũng vẫn yếu trong việc đọc chữ cái đầu tiên của mỗi đoạn, là chữ cái luôn được viết hoa lấn xuống các dòng bên dưới, các Umlaut, và những chữ bị ngắt đôi xuống dòng tiếp theo do hết dòng. Kleist dẫu sao, có vẻ xa xôi là thế, hai trăm năm trước, nhưng vẫn thuộc thế kỷ mười chín, vẫn là Neuhochdeutsch, nên nếu xem hết một lượt các text ở đường link Kleist Digital sẽ thấy chất lượng text khá ổn, tức là đọc được, không phải luận chữ nhiều. 

                        

Nhân hai trăm năm mươi năm ngày sinh của Caspar David Friedrich (1774-1840), người ta tổ chức cho ông một triển lãm khá to ở Hamburg, vé đã bán hết sạch. Bao giờ những bức tranh được trả về chỗ của chúng ở Alte Nationalgalerie (Berlin, dĩ nhiên), tôi sẽ đến. Biết đâu tôi sẽ không đi một mình.